Jeroen Bosch vervolg vraag 8
Meer achtergrond
Detail Tuin der Lusten, Jeroen Bosch, rond 1500
Bij een eerste blik valt vooral het middenpaneel op door het vele naakt.
Kan dit wel door de beugel?
Naakt en religieuze kunst
Naaktheid in kunst heeft geregeld tot discussie geleid. Een bekend voorbeeld is Michelangelo’s Het Laatste Oordeel in de Sixtijnse Kapel, geschilderd tussen 1536 en 1541. Na jaren van kritiek werd in 1564 besloten sommige als onzedelijk beschouwde figuren met geschilderde doeken te bedekken. Daniele da Volterra kreeg die opdracht.
Dat is geen bewijs van een algemeen verbod op alle naakt in religieuze kunst. Ook het vele naakt in Bosch’ De Tuin der lusten vraagt om duiding binnen het verhaal en de denkwereld van zijn tijd. De religieuze betekenis van een voorstelling en de reactie van een toeschouwer zijn niet altijd hetzelfde.
Een reis door vorstelijke collecties
De Tuin der lusten is verbonden met het huis Nassau. Het drieluik werd in 1517 beschreven in het Brusselse paleis van de Nassaus. Het Prado verbindt de opdracht met Engelbrecht II van Nassau; over de ontstaansgeschiedenis is door de tijd heen verschillend gedacht.
Via de Nassau-erfenis kwam het werk later in bezit van Willem van Oranje. Tijdens het bewind van Alva werd het geconfisqueerd. Het kwam vervolgens in handen van diens zoon Fernando de Toledo en daarna van Filips II van Spanje. Tegenwoordig behoort het tot de collectie van het Prado.
De monnik en schrijver José de Sigüenza verdedigde Bosch tegen beschuldigingen van onorthodoxe voorstellingen. Zijn uitleg laat zien dat Bosch’ werk ook binnen een religieuze context werd gewaardeerd.
Wat kunnen we hieruit afleiden?
Documenten over bezit en opdrachten tonen dat Bosch al vroeg belangstelling trok in hoge kringen. Dat zegt iets over zijn reputatie, maar bewijst niet waarom iedere verzamelaar juist dit werk wilde hebben.
Het vele naakt, de uitzonderlijke verbeeldingskracht en mogelijke religieuze betekenissen kunnen allemaal een rol spelen in de manier waarop het schilderij werd bekeken. De precieze bedoelingen van Bosch en zijn opdrachtgevers blijven onderwerp van onderzoek. Daarom onderscheiden we in deze cursus gedocumenteerde feiten van mogelijke interpretaties.
En nu het schilderij zelf
Een interactieve documentaire
Zelden is er een schilderij geweest dat zoveel uitdaging biedt om er een multimediale introductie over te maken. De Tuin der Lusten is immers één groot stripalbum. We zouden natuurlijk zelf een beschrijving van het schilderij kunnen geven, maar wat meer voor de hand ligt is om van het schitterende project gebruik te maken dat is uitgevoerd onder regie van de NTR.
Over de interactieve documentaire
Op de site (zie bron) treffen we de volgende beschrijving aan.
De interactieve documentaire Jheronimus Bosch, de Tuin der Lusten biedt een verdiepende rondleiding door de Tuin der Lusten. De bezoeker wordt in een webomgeving meegenomen op een audiovisuele reis, waarin geluid, muziek, video en afbeeldingen bijdragen aan een verrijkte vertelling.
De bezoeker krijgt de mogelijkheid om dieper dan ooit door te dringen in dit meesterwerk van Bosch.
Via een audiovisuele rondleiding krijgt de bezoeker de unieke kans tot in de diepste details in te zoomen op De tuin der lusten en zo kennis te maken met de mysterieuze symboliek en de vreemde wezens in zijn wereld. De informatie is te beluisteren in zowel het Nederlands, ingesproken door Midas Dekkers, en het Engels, ingesproken door Redmond O’Hanlon. Naast de mogelijkheid het schilderij vrij te verkennen en een algemene tour te volgen, kun je ook kiezen voor de Klokhuis-tour, verteld door Nienke de La Rive Box.
Mocht je nog meer willen weten. Kijk maar eens naar deze meer dan een uur durende documentaire.
Je kunt met behulp van het tandwieltje kiezen voor ondertiteling (automatisch vertalen).
Voor het geval je dieper op het onderwerp wil ingaan
Er is uiteraard meer informatie op internet te vinden.
Als je meer over dit onderwerp wil leren, kun je van onderstaande link gebruik maken.