Vraag 8

meer achtergrond

Adriaen van Ostade, De vioolspeler, 1673

Adriaen van Ostade

 

Als we naar ‘De vioolspeler’ kijken, zien we een schilderij dat totaal afwijkt van de schilderijen die we tot nu toe zijn tegengekomen. Op zich al een bewijs hoe bevrijdend die Hollandse School was… zoek je eigen weg maar en kijk wat je kunt bereiken. Als we vertellen dat het hier om een zogenaamd sfeer-schilderij gaat, zal iedereen de betekenis direct begrijpen. Hier wordt inderdaad een typisch sfeertje neergezet. In deze tijd zouden we misschien spreken van een ‘Anton Pieck-sfeertje’. Steeds zien we doeken met vrolijke dorpelingen en boeren. Soms wordt daarbij aangetekend dat het zou zijn om de spot met deze personen te drijven. Of het zo is..?

Adriaen van Ostade kwam uit het gehucht Ostade, het huidige Asten. Maar uiteindelijk zou hij zijn hele leven in Haarlem doorbrengen. Hij en zijn broer Isaac nemen de naam “Van Ostade” aan als ze schilder worden. Adriaan trouwt als hij 28 is. Zijn vrouw overlijdt in 1640, waarna hij opnieuw trouwt. In 1666 wordt hij opnieuw weduwnaar.  Hier zien we zijn portret en we zien een man die met enige humor de toeschouwer aankijkt. Het schijnt van Ostade ook in het leven – zeker financieel – goed te zijn gegaan. Hij was enorm productief. Het werk van Van Ostade is te bewonderen in alle grote kunstmusea wereldwijd zoals the National Gallery Londen, Rijksmuseum Amsterdam, de Hermitage St Petersburg, het Louvre Parijs en het Metropolitan Museum New York. Volgens schattingen heeft Van Ostade ongeveer 800 werken geschilderd!

Van Ostade (1610-1685)  heeft veel beroemde en geslaagde leerlingen gehad, van wie Jan Steen het meest bekend is. 

Sfeer

Op Wikipedia lezen we:
Adriaan van Ostade schilderde voornamelijk de arme laag van de bevolking. Hij portretteerde de boeren en dorpelingen bij voorkeur vrolijk dansend, feestvierend en vechtend en wekte daarmee in zijn tijd tegelijkertijd bewondering en afschuw op. Van Ostade ontleende dit thema aan de schrijvers van die tijd zoals Bredero, aan zijn voorbeeld de schilder Pieter Bruegel en aan zijn directe omgeving. Daarbij combineerde hij de rauwe, realistische traditie van Bruegel met de uitbundige stijl van zijn leermeester Frans Hals: met name in de beginjaren bevatten zijn schilderijen een palet aan kleine, lelijke karikaturen, die zich in vodden tegoed doen aan alcohol en tabak. 

De meester (1662)

Verschillende schilders hebben zich erop toegelegd om de dorpsschool vast te leggen. De dorpsschool in de 17de eeuw was uiteraard totaal anders dan die van nu. Er waren geen klassen en in de klas zien we dan ook leerlingen van alle leeftijden. Soms roept de meester een aantal leerlingen naar zijn lessenaar,  Die moeten dan een tekst opzeggen of iets voorlezen. Wie het niet goed deed, kreeg een tik met de plak, een houten stok met een breed uiteinde.  Deze plak wordt ook op dit schilderij afgebeeld. Onze schoolmeester kijkt bepaald niet geamuseerd naar het jongetje rechts voor de lessenaar…

Er is een groot verschil tussen dit schilderij en de vele scenes waarbij er gedanst wordt en waar het bier rijkelijk geschonken wordt. Bij het vastleggen van dit schilderij gaat het van Ostade kennelijk veel meer om de werkelijkheid dan bij de voorstelling die Jan Steen van een dorpsschool toont. Bij Jan Steen druipt de satire ervan af, terwijl we dat bij dit schilderij beslist niet kunnen zeggen. 

We eindigen met een fraaie video. Deze video is van HD-kwaliteit en kan dus in hoge resolutie worden bekeken. Dan komen de verschillende details zeker nog meer tot hun recht!

Voor het geval je dieper op het onderwerp wil ingaan

Er is uiteraard meer informatie op internet te vinden.
Als je meer over dit onderwerp wil leren, kun je van onderstaande link gebruik maken.
Probeer eens na te gaan wie de bekendste leerling van Adriaan van Ostade is geweest.