Dementie
Inleiding
Seniors for seniors
Reeks “Seniors for Seniors”
Bij de groep senioren treffen we veel vrijwilligers aan. Er zijn veel mogelijkheden om hulp aan te bieden: bijvoorbeeld boodschappen doen, gewoon even gesprekspartner zijn of klusjes in huis doen, enz. Een vrijwilliger is geen professionele zorgverlener maar dat neemt niet weg dat er veel interesse is over vragen als:
– hoe kan ik goed contact leggen?
– hoe behoud ik afstand als ik aanvoel dat dit nodig is?
– hoe kan ik mensen motiveren als ze in de put zitten?
– waar moet ik op letten als ik bij mijn contacten met bepaalde ziekten te maken krijg. Denk als voorbeeld maar eens aan dementie.
In het kader van al die vragen hebben we een reeks naslagcursussen opgesteld onder de noemer “Seniors for Seniors”.. Het gaat om cursussen die opvallend kort zijn en vooral als naslag dienen. Dat is de reden dat we hier spreken van naslagcursussen. Daarbij geven we wel internetlinks om meer over een bepaald onderwerp te leren als die wens er is. Uiteraard zijn deze cursussen ook voor niet-senioren van belang. Dus ook als jezelf nog geen senior bent en je wilt snel als vrijwilliger iets weten over dementie is deze cursus goed te gebruiken.
Deze cursus gaat specifiek over dementie.
Nogmaals, waarom deze cursussen?
Er is inmiddels veel instructiemateriaal voor zorgverleners gemaakt en zelfs voor vrijwilligers zijn er cursussen ontwikkeld.
Waarom zou deze reeks dan nog een bepaalde meerwaarde kunnen bieden?.
- SENIOREN – Deze reeks is allereerst ontwikkeld voor senioren en we zien dat er een duidelijk verschil is tussen hoe senioren als vrijwilligers optreden als ze andere senioren willen helpen. Veel problemen zijn eenvoudig herkenbaar. Senioren hebben immers een bepaalde ervaring opgebouwd. Bovenstaande wil uiteraard niet zeggen dat deze cursussen alleen voor senioren bestemd zijn. In feite zijn ze voor alle vrijwilligers interessant. Zelfs professionals kunnen er hun voordeel mee doen.
- KORT – Het gaat om korte cursussen. We weten dat velen niet erg geïnteresseerd zijn om uitvoerige cursussen door te nemen. Vanuit dat standpunt zijn deze cursussen kort gehouden en als je meer wilt weten wordt er een overzicht van reeds bestaande cursussen aangeboden en is er een deel “informatie” toegevoegd.
- NASLAG – De cursussen dienen ook voor naslagwerk. Dat accent is zo nadrukkelijk aanwezig dat we spreken van naslagcursussen. Zo is er een afzonderlijk hoofdstuk over cursussen die worden aangeboden. Het is absoluut niet nodig om het wiel op nieuw uit te vinden, als er voor een bepaald onderwerp al goede cursussen zijn ontwikkeld.
Algemene aanwijzingen (1): gesprekken voeren
We hebben een speciale cursus ontwikkeld rond het onderwerp “gesprekken voeren”. Die cursus vormt in zekere zin een uitgangspunt voor al onze cursussen. Want wat je ook doet, contact heb je toch vooral via het voeren van gesprekken. We raden dus aan dat je in ieder geval deze cursus doet. Daarnaast zijn er veel cursussen die voor senioren zijn bedoeld maar die even zo goed van belang zijn voor de vrijwilliger. We geven een aantal voorbeelden om dit te illustreren. Zo is er de cursus “Verbeter je contacten”. De aanwijzingen die in die cursus gegeven worden vormen uiteraard ook uitstekende handreikingen voor gesprekken met senioren die problemen hebben met het leggen contacten. Je kunt zo’n cursus ook volgen op het moment dat je dit probleem tegenkomt.
Nog een voorbeeld. Voor veel senioren komen vragen rond zingeving steeds nadrukkelijker aan de orde. Ook rond dit onderwerp is een cursus ontwikkeld die ongetwijfeld veel handvatten geeft als er zich een gesprek ontwikkeld dat dit onderwerp raakt. Speciaal bij een confrontatie met dementie kan een cursus rond zingeving de nodige ondersteuning geven.
Algemene aanwijzingen (2): ken je grenzen
We plaatsen bij bovenstaande wel de volgende opmerking. Als je je niet lekker voelt bij bepaalde gespreksonderwerpen, of als je merkt dat je bij bepaalde gesprekken meegetrokken wordt in problemen die je niet liggen, dan moet je dat ook duidelijk aangeven. In zo’n situatie ben jij kennelijk niet de persoon om het gesprek te voeren. Je bent geen professional en je moet altijd weten waar je grenzen liggen. Wees daar duidelijk in!
Dan is er nog een punt waarbij er grenzen zijn. Zeker in de zorg zijn er grenzen en dan hebben we het over de grenzen tussen taken die een opgeleid verzorgende doet en wat een vrijwilliger kan en mag doen. Ben je onzeker, vraag dan altijd je organisatie naar hun mening!
De opzet van deze cursus
De cursus heeft de volgende opbouw:
– Wat weet je al?
Herhaling van de belangrijkste feiten in de vorm van een quiz
– Waar moet je in het bijzonder op letten?
Wat valt je op en rond welke punten moet je misschien
andere instanties waarschuwen?
– Welke cursussen zijn er al?
Een kort overzicht van cursussen die mogelijk interessant zijn
– Informatie
Nog meer links naar interessante informatie
Het verschil met cursussen die voor de professioneel verzorgende zijn opgesteld
We hebben zojuist al opgemerkt dat deze cursus opvallend eenvoudig van opzet is. Er wordt in deze cursus veel minder behandeld dan bij cursussen over dit onderwerp voor de professioneel verzorgende. Dat is bewust gedaan en we kunnen niet genoeg onderstrepen dat een vrijwilliger niet op de stoel van de professioneel verzorgende moet gaan zitten. Natuurlijk als er zaken opvallen die alarmerend kunnen zijn, is het goed dat de vrijwilliger informatie aan de juiste kanalen kan doorgeven.
We begrijpen overigens heel goed dat een vrijwilliger in een gesprek met de ander bijna in het probleem van die ander gezogen kan worden”. We zullen in deze cursus ook ingaan hoe we ons in zo’n situatie het beste kunnen opstellen.
Cursus is ook geschikt voor groepsgesprekken
Veel organisaties houden zich bezig met voorlichting voor vrijwilligers. We denken dan aan ouderenbonden, gemeenten en buurtorganisaties. Het is altijd aan te bevelen om een cursus als deze in groepsverband te doen. Juist door met elkaar over onderwerpen te spreken, gaan die onderwerpen meer leven en leer je ook meer.
We bevelen daarom ook van harte aan om deze cursus in groepsverband te doen. Juist vanwege de beperkte omvang leent de cursus daar uitstekend voor.
Dementie
We starten nu met een langere video. Deze video legt erg fraai uit wat dementie nu wel is. In de video komen we allerlei anatomische aanduidingen tegen zoals hersenschors en limbisch systeem. Je mag al die termen gerust vergeten. Waar je vooral naar moet kijken, is wat de hersenen doen. Het gaat dus vooral om de functie van de hersenen. En als je vervolgens weet dat de hersenen bij dementie worden aangetast, begrijp je ook dat de daarmee samenhangende functies steeds meer verstoord raken. Dus nogmaals, laat al die termen maar voorbij gaan maar kijk vooral naar de functie van de hersenen.
Het is ook goed om de bedenken dat er verschillende aandoeningen zijn die het goed functioneren van onze hersenen verstoren. De bekendste is uiteraard de ziekte van Alzheimer. Maar onze hersenen kunnen ook zijn aangetast door een gesprongen bloedvat of juist een bloedvat waarbij de doorstroming van het bloed niet goed meer is.
Maar een confrontatie met dementie is allereerst een emotionele belevenis
Bovenstaande video geeft vooral inzicht in wat er in je lichaam aan de hand is. Met een moeilijk woord “wat er fysiologisch aan de hand is”. Maar iedereen die met dementie te maken heeft, of dat nu binnen de familie- of kennissenkring is, of daarbuiten wordt vooral geraakt door emoties. We zien iemand letterlijk aftakelen, we zien iemand van zijn omgeving vervreemden en we zien hoe de persoonlijkheid wordt aangetast en de vraag rond “de zin van het leven” komt dan wel heel nadrukkelijk naar voren.Bedenk dan dat voor een Alzheimer patiënt die vraag niet meer relevant is, zelfs een vraag die op een gegeven moment niet meer bestaat. Het is dan vooral een vraag die jezelf aangaat met een opvallend antwoord: dienen behoort ook tot de zin van het leven. Als tegenhanger van de vorige video tonen we nu een video waarin de impact op de omgeving naar voren komt.
Opgaven
Toets vragen
Af en toe zijn er toets vragen. Als je op zo’n vraag klikt, zie je wat ons antwoord op die vraag zou zijn.
Algemene vragen
Er zijn af en toe ook algemene vragen; vragen die je aan het denken moeten zetten. Hier een voorbeeld van zo’n vraag. Heb je voor je zelf weleens onderzocht waar jouw krachten liggen bij het werk als vrijwilliger? Wat zijn de dingen die je graag doet en welke dingen doe je niet zo graag. En wellicht nog belangrijker: wat zou dat kunnen betekenen als je je wilt inzetten bij mensen die direct of indirect getroffen worden door dementie.
Je kunt de cursus in een uur doen en er zijn geen eisen ten aanzien van eventuele nodige voorkennis. We geven veel informatiebronnen op en het je verder verdiepen aan de hand van die bronnen kost uiteraard meer tijd. Maar dat zal nooit een probleem zijn omdat je dan duidelijk geïnteresseerd ben in die kennis.