2: de oestereetster

Een omslagpunt

 

Bij iedere schilder zijn er schilderijen die een bijzondere plaats innemen. Bijvoorbeeld omdat ze een belangrijke stijlwisseling betreffen of een bepaalde periode in het leven van die schilder typeren. De oestereetster is zo’n schilderij. Maar alvorens Bart Jan dit schilderij bespreekt, gaat hij eerst in op een tekst met de titel “Bedenkingen over kunst”, een tekst van James Ensor zelf. Die tekst is interessant in het kader van de grote wijzigingen die we in die periode zien bij met name de schilderkunst. Ensor geeft aan hoe het oude idee om zo waarheidsgetrouw iets in beeld te brengen, verandert door de impressie die je opdoet. Inderdaad, het is een fraaie hommage aan deze nieuwe kunststijl. De oestereetster is een schilderij dat we direct herkennen als een impressionistisch schilderij. Het toont Ensors meesterschap als het  om het licht gaat. Straks zullen we zien dat hij als schilder meer wil… het gaat dan niet alleen meer om een impressie weer te geven, maar vooral om een boodschap over te brengen. Maar nu eerst Bart Jan.

De oestereetster, de voorbereiding

Nu komen we toe aan dat beroemde schilderij ‘de oestereetster’. Het verhaal van Bart Jan begint met het bezoek van de Belgische dichter George Rodenbach aan Oostende in 1881. Het is goed om te weten dat Rodenbach een van de eersten was die een schilderij kocht van Ensor en hem daarmee ook een bepaalde erkenning gaf.

We zien hoe een gedicht van Rodenbach uiteindelijk zal leiden tot dat opvallende schilderij. Het gedicht gaat over twee mensen die oesters eten.
Bart Jan laat, uitgaande van dat gedicht, zien hoe het schilderij uiteindelijk tot stand komt.

Nogmaals het schilderij

In 1907 wil Ensor zijn oestereetster verkopen aan het Stedelijke museum van Luik. Vrienden en liefhebbers van Ensors kunst verdedigen de aankoop, maar een meerderheid van de gemeenteraadsleden verwerpt het voorstel.

In 1909 wil Ensor het werk aan de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België in Brussel verkopen, maar ook die deal gaat niet door.

Uiteindelijk zal het het in Antwerpen gevestigde, maar uit Luik afkomstige doktersechtpaar Albin en Emma Lambotte zijn dat het werk koopt.
Ze behoren tot de grootste liefhebbers van Ensors kunst en staan aan de basis van een enorme verzameling. De belangrijkste werken daaruit worden in 1927 door het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen aangekocht (bron: Wikipedia).

In de volgende les gaan we dieper in op de maskers en we vinden dat we met de paar schilderijen die we tot nu toe getoond hebben Ensor in feite te kort doen. Zijn sfeer-schilderijen, zijn schilderijen van de natuur, zijn composities zijn te belangrijk en mogen niet vergeten worden. Daarom een interessante toegift vanuit het Museum van eigentijdse kunst in Oostende.

Opgave

We zagen in de video bij de ingang van het Museum twee namen: die van James Ensor en die van Léon Spilliaert. Probeer eens aan de hand van YouTube met de kunst van Spilleart kennis te maken. Twee schilders met een duidelijke band met Oostende en die nu met hun werken de hoofdmoot vormen van dit fraaie museum. Dan moet er natuurlijk ook het nodige bekend zijn over de band tussen deze twee schilders. 

Probeer met behulp van zoekwoorden na te gaan wat die band was en hoe beide kunstenaars elkaars werk waardeerden.